عبد الملك الثعالبي النيسابوري ( مترجم : رضا انزابى نژاد )
73
ثمار القلوب في المضاف و المنسوب ( فارسى )
بقر الجواء - جنّة عبقر . بقرة بنى اسرائيل . هر گاه بزرگ و سرورى به زير دست خود فرمانى مىدهد چون آن فرمان به آن كارگزار مىرسد آن را بر خود سنگين مىيابد . و از انجامش خوددارى مىكنند . آن امر مانند ماجراى گاو بنى اسرائيل دشوارتر مىشود . كه در روزگار موسى ( ع ) خداوند صاحبان گاو را فرمود : گاوى بكشيد و [ عضوى از ] آن را به كشته بزنيد تا من هر دو را زنده گردانم . پس چوى بهانه آوردند و ايستادگى نمودند و از سر شكّ و تلبيس پرسشهايى كردند ، موضوع مايهء سختى فرمان شده و به جاى هر گاوى [ كه اگر مىكشتند اطاعت امر مىشد ] ناچار آن يك گاو ويژه را كشتند كه مورد احترام و پرستش آنها بود . به ابو العيناء گفتند : دربارهء مالك بن طوق چه گويى ؟ گفت اگر در روزگار بنى اسرائيل مىبود كه آيهء ذبح گاو نازل شد بنى اسرائيل او را مىكشتند . همچنين يكى از اهل ادب از ابو نصر عتبى دهشى خواست . ابو نصر نوشت : گاوى مانند گاو بنى اسرائيل براى تو فرستادم و اگر پوست اين گاو از زر يا مشك آكنده مىبود باز آن را از تو دريغ نمىداشتم و السلام . اين سخن وى تعريضى دارد به آيهء : صَفْراءُ فاقِعٌ لَوْنُها تَسُرُّ النَّاظِرِينَ « 1 » . بقلة الذّئب . به گوشت گويند كه علف گرگ است ، زيرا گرگ پيرامون هيچ گونه سبزى و رستنى نمىگردد و خوردنى او ، تنها گوشت است . به ابو الحارث گفتند : كدام سبزه و گياه را دوستتر دارى ؟ گفت : علف گرگ را شاعر گويد : الخبز أفضل شىء انت آكله * و أفضل البقل بقل الذئب يا صاح يعنى : اى دوست بهترين چيزى كه تو مىخورى نان است و بهترين سبزى ،
--> ( 1 ) - سورهء بقره ، 69 .